ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ

Անվտանգության խնդիրները` Հայաստանի բնակչության տեսանկյունից» թեմայի շուրջ «Հետաքննող լրագրողներ» ՀԿ-ի «Ռեգիոն» հետազոտական կենտրոնի կողմից մեր քաղաքի բնակիչների շրջանում անցկացված ուսումնասիրությունը առաջադրված հարցերի եւ դրանց տրված պատասխանների վերաբերյալ հետաքրքիր էր, ուստի մենք անհրաժեշտ համարեցինք մեր թերթում այն եւս տպագրված տեսնել:

Աշոտ Ավագյանին լավ են ճանաչում ոչ միայն Սիսիանում, այլև Երևանում, նաև` արտասահմանում, իհարկե` մասնագիտության բերումով: Նկարիչ է: Թե՛ կյանքում, թե՛ արվեստում միշտ որոնումների մեջ է: Սիսիանում հիմնադրեց բազմաթիվ ակցիաներ, որոնք հանրապետությունում հնչեղություն ստացան, կազմակերպում է ցուցադրություններ ոչ միայն ցուցասրահներում, այլև` հանրահայտ Ուխտասարում, Ժայռապատկերների մոտ: Եղել է շարժման ակտիվիստներից, մասնակցել արցախյան կռիվներին, շատ ակտիվ քաղաքական գործունեությամբ է զբաղվել, բայց եկել է պահ, որ զգացել է իր ժամանակի անիմաստ և անմիտ վատնումը ու կրկին վերադարձել է ինքն իրեն` նկարչությանը: Ունի էլեկտրոնային հասցե, կայք, որի միջոցով նաև արտասահմաններում են հետաքրքրվում նրա արվեստով, նրա ոճով ու նկարներով: Ունի երկու զավակ; ՈՒսանող են: Գտնում է, որ նկար վաճառելով դժվար է ուսանող պահելը, բայց և այլ ելք չունի: Ավելի քան 25 տարի աշխատում է Սիսիանի գեղարվեստի դպրոցում:
-Ի՞նչն է Ձեզ այսօր մտահոգում:
-Մեր երկրի իրավիճակը: Երկրի տեղը տարածաշրջանում և մարտահրավերները: Եթե երկիրդ լավ եղավ, դու էլ լավ կլինես:
-Ձեզ համար «անվտանգության խնդիրներ» գոյություն ունե՞ն, որո՞նք են դրանք:
-Իհարկե ` գոյություն ունեն: Անվտանգության խնդիր է հենց երկրի իրավիճակը, տարածաշրջանում` երկրի անվտանգությունը: Դրանից բացի` հարևանների հետ հարաբերությունները, գերտերությունների շահերը այստեղ, բայց ամենակարևորը ես կհամարեմ մեր ժողովրդի դիմացկունությունն ու դիմադրողականության չափն այդ մարտահրավերներին: Նախորդ` դժվարին ժամանակահատվածում (նկատի ունեմ անկախացումից հետո) մենք դիմացանք թե՛ մթին, թե՛ ցրտին, թե՛ բոլոր դժվարություններին, արտաքին ու ներքին մարտահրավերներին, որովհետև գաղափարներ կային, որ մեզ ամուր էին պահում, նպատակ կար (Ղարաբաղի ազատագրումը, պետականության կառուցումը), որի համար դիմանում և դիմադրում էինք, սակայն հիմա մեր ժողովրդի դիմացկունությունն ու դիմադրողականության ոգին անվտանգության խնդիր է դարձել, ավելի ճիշտ` դրա պակասը: Կորցրել ենք մեր ոգին, չկարողացանք դիմանալ սեփական պետականություն ունենալու գիտակցությանը, որին այնպես ձգտում էինք, սկսեցինք ժխտել որոշակի ավանդույթներ և արժեքներ, իսկ որոշ երևույթներ, որ ստեղծելով փորձում են ավանդույթ ու արժեք դարձնել, շատ վտանգավոր են, որը թե՛ տնտեսական, թե՛ մարդկային առումով անվտանգության խնդիր  է դարձել մեզ համար: Փոխվել է կյանքի նկատմամբ արժեքային վերաբերմունքը: Անվտանգության խնդիր է դարձել համատարած ազգային անտարբերությունը ազգի, պետության, երկրի, միմյանց նկատմամբ:
-Ե՞րբ եք սկսել այդ խնդիրների մասին մտածել, ե՞րբ են դրանք սկսել իրենց զգալ տալ:
-Մի 14-15 տարի կլինի, երևի հենց պատերազմի ավարտից հետո, երբ չկարողացանք հաղթահարել սեփական պետություն ունենալու գիտակցությունը: Գուցե` բնական էր, գուցե` ոչ: Բայց նոր և սարքովի «ավանդույթներն ու արժեքները» շատ վտանգավոր դարձան մեզ համար: Անձի խտրությունը սրվեց, մարդկանց սորտավորելը դարձավ արժեք, «ոմանց կարելի է, ոմանց չի կարելի» ապրելաձևը, «բեզպրիդելը» դարձավ ժամանակակից արժեք, որը, իմ կարծիքով, շատ վտանգավոր է:
-Որո՞նք են Հայաստանի համար ամենամեծ սպառնալիքներն  այսօր:
-Կարծում եմ` ազգի վերարտադրողականությունը: Հայաստանի ամենամեծ սպառնալիքը թե՛ մեր ժողովրդի, թե՛ անհատ մարդու եսակենտրոնությունն է, անարդարությունը, անտարբերությունը և մեր մտածողությունը: Սա մեզ համար թե՛ ներքին սպառնալիք է, թե՛ արտաքին, և մեկը մյուսին շաղկապված են:
-Ո՞ր ուժերն են այսօր ամենից մեծ սպառնալիքները ստեղծում Հայաստանի բնակչության համար (ՀՀ իշխանությունները, ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը, ՀԿ-ները, Ադրբեջանը, Թուրքիան, միջազգային կազմակերպությունները):
-Միջազգային կազմակերպություններն  ու այսօրվա ընդդիմությունը: Որպես այդպիսին ես ընդդիմություն չեմ տեսնում, որովհետև մեկը մյուսին վերարտադրել են, և նրանց «կռիվը» կառուցողական չեմ համարում: Սա նույնպես համարում եմ թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին անվտանգության խնդիր:
Թուրքիայի կամ Ադրբեջանի` մեզ թշնամի լինելը կա բոլորիս գիտակցության մեջ, սակայն, նույնիսկ, դա լավ է. գոնե քիչ թե շատ զգոն է պահում մեր ներքին դիմադրողականությունը կամ ստիպում է մեզ` դիմադրող մնալ: Թե չէ ընդհանրապես չգիտեմ` ինչ կդառնայինք:
-Ո՞ր ուժերն են ի զորու ապահովելու Հայաստանի անվտանգությունը (ՀՀ նախագահը, ՀՀ իշխանությունները, ընդդիադիր կուսակցությունները, միջազգային կազմակերպությունները):
-Միայն ժողովուրդը: Եթե նա չցանկացավ, ինչպիսի նախագահ էլ ուզում է լինել, որևէ բան չի կարող անել երկրի և ժողովրդի անվտանգությունն ապահովելու համար: Մենակ Նժդեհով չէր, որ Զանգեզուրը մնաց, ժողովուրդը դա ուզեց, նրա ինքնապաշտպանական բնազդը դա ուզեց: Եվ ժողովրդի կամքը Նժդեհին Նժդեհ դարձրեց: Միշտ է այդպես: Ինչ որ բան անձով պայմանավորելը սխալ է: Անձի դերը էական է, երբ ժողովուրդն ինքը պատրաստ է դրան:
-Որքանո՞վ է Ղարաբաղյան հակամարտության չկարգավորված լինելն ազդում անձամբ Ձեր, հայ ժողովրդի և Հայաստանի անվտանգության վրա:
-Այո՛, ազդում է: Հենց անորոշությունը, անընդհատ ձգձգումը  և հարցի չկարգավորումը ինքնին արդեն բացասական է ազդում: Գիտես նաև, որ հարցի լուծումը միայն քեզանից չի կախված. մեզ շրջապատող աշխարհն այստեղ շահեր ունի, որոնք քո շահերին հակասում են, քո անվտանգությունը վտանգում են` վտանգելով նաև քո դիմադրողականության չափը, ու դա էլ է անորոշ  դառնում. ինչքա՞ն կդիմանանք այս անորոշ վիճակին: Անընդհատ ներքին տագնապի մեջ ենք բոլորս, նաև` ես:
-Ո՞ր երկրներում է, ըստ Ձեզ, Հայաստանի համեմատ ավելի անվտանգ ապրելը: Դուք անձամբ եղե՞լ եք այդ երկրներում:
– Եղել եմ տարբեր երկրներում, բայց ոչ մի տեղ էլ ինձ համար անվտանգ չէ: Ինձ համար անվտանգ է միայն մեր երկրում, եթե մեր ժողովուրդը ինքը ստեղծի այդ անվտանգությունը:
-Ո՞ր երկրներում է, ըստ Ձեզ, Հայաստանի համամատ ավելի վտանգավոր ապրելը: Դուք անձամբ եղե՞լ եք այդ երկրներում:
-Չեմ կարող ասել: Ինձ համար ոչ միայն պետք չէ իմանալ, այլ` չի էլ հետաքրքրում:
-Կարո՞ղ եք ներկայացնել «մեր թշնամին» արտահայտության բովանդակությունն ավելի մանրամասն. ինչպիսի՞ն է նա, ո՞վ է նա, ի՞նչն է նրան ամենից ճիշտ բնորոշում:
-Մեր թշնամին մեր ժողովրդի ինքնագովությունն է: Մենք ուրիշ թշնամի չունենք: Մենք մեզ գովում ենք, որ ամենալավն ենք` իշխանությունից սկսած, ընդդիմությունից ավարտած: Չեն ամաչում, երբ բարձրաձայն ասում են` մենք մշակութային երկիր ենք դառնալու, ֆինանսական երկիր ենք դառնալու: Մեկը չհարցրեց` ինչո՞վ, ինչպե՞ս: Թուրքը, ի՛նչ  թուրք, թուրքը թշնամի չէ, թուրքը հակառակորդ է: Մեր թշնամին մեր ինքնագոհությունն է:
-Ի՞նչ սպասելիքներ ունեք ապագայում անվտանգության և վաղվա օրվա երաշխիքի առումով, կլինի լա՞վ, թե՞ ավելի վատ, կապվա՞ծ է, արդյոք, դա ղարաբաղյան հակամարտության հետ:
-Կապված է դարձյալ մեզ հետ, որևէ երևույթից կախված չէ: Ոչ թե չենք կարողանում լավ կամ ավելի լավ լինել, այլ` չենք ցանկանում: Եվ այն, ինչ կա, մերն է, ուրեմն` մեր նորմալը դա է: Անբնական վիճակ չկա: Ավելի լավը ուզենայինք, ավելի լավը կլինեինք: Ինչ կարողանում ենք, ինչ ստեղծում ենք, ուրեմն` դա ենք:
-Ձեզ հետաքրքրու՞մ է ԶՄԼ-ների տրամադրած տեղեկատվությունը, վստավու՞մ եք դրանց:
– Հետաքրքրելը հետաքրքրում է: Հետաքրքիր հրապարակումներ, տեղեկատվություն լինում է, բայց վերլուծություններն ու մեկնաբանությունները չեն հետաքրքրում, որովհետև անաչառ չեն: Չեմ վստահում նրանց: Անկողմնակալություն չկա: Ամենքն իր պրիզմայով է գրում: Հնարավորություն չեն տալիս, որ մարդ ինքը մտածի, թե ինչու է այսպես կամ այնպես: Փաստն արձանագրեն, մնացածը թողնեն ընթերցողին: Կա բնակչության մի մեծ զանգված, որը ոչ իշխանամետ է, ոչ էլ` ընդդիմադիրամետ, բայց նա զրկված է անաչառ տեղեկատվություն ստանալուց, ուրեմն` ոտնահարված է նրա իրավունքը:

Զրույցը վարեց
Արեւհատ ԱՄԻՐՅԱՆԸ

Ավելացնել կարծիք

Ձեր էլփոստի հասցեն չի հրապարակվելու: Պահանջվող դաշտերը նշված են *